martes, 25 de xullo de 2017

#Neoclasicismo: María Josefa Carón, Académica de Mérito na Real Academia de San Fernando #MujeresArtistas #MulleresArtistas


María Josefa Carón foi unha pintora española que chegou a ser nomeada Académica de Mérito en 1761 na Real Academia de San Fernando.

A mediados do século XVIII, era bastante usual que moitas damas aristocráticas practicaron actividades artísticas como entretemento. Isto fixo que cando en 1752 instáurase a Real Academia de San Fernando con Antón Rafael Mengs, moitas destas aristócratas entraron a formar parte da Academia conseguindo en moitos casos o título de "Académica de mérito", título que non era equiparable ao que recibían os homes nin en calidade, nin en prestixio. María Josefa Carón foi unha destas damas que pasou a ser nomeada en 1761 "Académica de mérito".

Non se pode perder de vista as limitacións que a educación artística das mulleres sufría nesta época, na que as artistas non podían asistir ás clases de debuxo de espido na academia, nin a outras clases de aprendizaxe de técnicas artísticas, xa que tan só se lles permitía realizar temas considerados "femininos", para evitar calquera transgresión das normas sociais e morais da sociedade do momento.



Entre as obras de María Josefa Carón destaca o retrato de Don Diego Villanueva. Que se atopa no Museo da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.


luns, 24 de xullo de 2017

#AntigaGrecia: Aristarete #MujeresArtistas #MulleresArtistas

Entre as primeiras referencias en Europa relativas a artistas, Plinio o Vello, escribe sobre algunhas mulleres gregas pintoras: Timarete, Kalypso, Aristarete, Laia e Olympas. 

ARISTARETE
Aristarete, hija de Nearco, y su discipula, pinto á Esculapio.


sábado, 22 de xullo de 2017

As Mulleres na Prehistoria #MujeresArtistas #MulleresArtistas



O descubrimento da cova de Altamira, a finais do século XIX, e máis tarde as de El Castillo (Cantabria), Maltravieso (Cáceres), La Mouthe (Francia), Niaux (Francia), Font de Gaume (Francia), Lascaux (Francia), Chauvet (Francia), Cosquer (Francia), Tito Bustillo (Asturias) e moitas outras máis en España e Francia, a Cova das Mans (Arxentina) e a cova Kimberley (Australia)
puxeron en evidencia a existencia dunha importante tradición de arte rupestre de máis de 25.000 anos de antigüidade.
Con máis de 300 covas rexistradas, a arte parietal paleolítico caracterízase por atoparse en profundas grutas, e por representar, entre outras formas, animais xa extintos, ou migrados a outras rexións, como mamuts, bisontes, renos, pingüíns, leóns e rinocerontes.

Altamira (Cantabria)


Ilustración de Arturo Asensio 
http://www.arturoasensio.es/contenidos/contenidos.html

El Castillo (Cantabria)





Maltravieso (Cáceres)


Tito Bustillo (Asturias)

Camarín de las vulvas, cueva de Tito Bustillo. Asturias.
Representación del órgano sexual femenino.

La Mouthe (Francia)


Niaux (Francia)


Font de Gaume (Francia)



Lascaux (Francia)


Chauvet (Francia)


Cosquer (Francia)


Pech Merle (Francia)


Les Combarelles


Rouffignac


Cueva de las Manos (Arxentina)


Kimberley (Australia)


As Mulleres na Prehistoria

As investigacións de antropólogos, arqueólogos e etnógrafos suxiren que a muller prehistórica non estaba sometida ao home. 
«Na maioría das sociedades de cazadores-recolectores, os homes encargábanse da caza (existían sociedades nas que eran as mulleres as que se encargaban da caza), pero a miúdo eran as mulleres as que levaban as pezas ao asentamento, polo que estaban igual de implicadas nas cacerías que os homes».

As pinturas rupestres ilustran escenas de caza, por tanto sempre se creu que as pegadas que están próximas a estes debuxos pertencen a homes, sendo así unha especie de firma. Tamén existe a idea de que o facían por superstición, como unha forma de garantir o éxito de futuras cacerías.

Un arqueólogo da Universidade de Pensilvania, Dean Snow realizou un estudo nas covas con pinturas rupestres de España e Francia que arroxa unha conclusión sorprendente: a maioría das impresións foron realizadas por mulleres. 

Snow comezou o seu estudo cando descubriu o traballo do biólogo británico John Manning, que revelou que a lonxitude relativa dos dedos é diferente en homes e mulleres. 
Snow comparou a lonxitude dos dedos (sobre todo a proporción entre o índice e o anular, e tamén fronte ao meñique) e o volúmen da man: 
as mulleres adoitamos ter os dedos anular e índice de aproximadamente a mesma lonxitude, 
mentres que o dedo anular dos homes adoita ser máis longo que o índice. 



Utilizando un sinxelo algoritmo eses datos arroxan conclusións sobre se a man pertenceu a un home ou unha muller. Dáse a circunstancia de que estas diferenzas son moito máis marcadas entón que na actualidade. 

A investigación deixou como resultado que: 
- o 25% das pegadas prehistóricas de palmas de mans en paredes de covas españolas e francesas foron deixadas por homes (10% adultos, 15% adolescentes) 
- mentres que o 75% restante pertencían a mulleres. 

E deixou estas reflexións:

Que as habilidades pictóricas rupestres da muller fosen ignoradas ao longo da historia.
Que as teorías antropolóxicas de científicos que afirman que a muller tiña unha destreza manual superior á do home, collan bastante peso, podendo chegar a demostrar mediante máis investigacións, se foi a muller quen construíse útiles de caza e non o home. 
Dato que de ser verdade, sería moi esclarecedor á hora de estudar o desenvolvemento do home e da súa historia ata os nosos días.

xoves, 20 de xullo de 2017

#Costumbrismo: Elvira Santiso García #MulleresArtistas #MujeresArtistas


Nada en Betanzos, trasládase coa súa familia a Santiago de Compostela sendo moi nova e pronto se identifica con esta cidade na que residirá ata a súa morte.

A súa formación académico-artística transcorreu na Escola dá Real Sociedade de Amigos do País de Santiago de Compostela tendo como profesores a José María Fenollera primeiro e, máis adiante, a Perico Vazquez. Ambos os artistas influirán na evolución dá súa obra.

Posteriormente neste centro, ejerceria a docencia como profesora de debuxo e pintura, o que lle serviu para obter a Medalla de Alfonso X O Sabio. As influencias do seu mestre están presentes na súa obra, sobre todo no uso dunha paleta reducida baseada en tons ocres e grises. Con todo utilizou esquemas compositivos propios do Impresionismo e do Modernismo, con espazos fortemente acoutados, asimetrías e puntos de fuga altos e próximos ao espectador, tomados da fotografía.


Dotada de boas aptitudes para ou debuxo, obtivo varios premios. Na súa etapa formativa é galardoada cando menos en dúas ocasións. Non fin de curso 1888-89 consegue unha medalla de Prata por Adorno en Debuxo Natural e, mais tarde, non curso 1889-90, obtén outra medalla de prata por Cabeza. Na Exposición Rexional de Lugo de 1896, onde mostra por primeira vez a súa obra ao público, obtén un diploma de colaboración. Máis adiante, en 1906, obtén co seu lenzo A clase de pintura, unha mención Honorífica na Exposición Nacional de Belas Artes de Madrid co cadro A clase de pintura, obra de xénero claramente feminino, onde retoma a influencia cromática de Fenollera e en 1909 a Medalla de ouro na Exposición Rexional de Santiago de Compostela. Recibe tamén a Medalla de Alfonso X o Sabio en recoñecemento pola súa labor docente.

Na súa obra amosa un sentido dá percepción e do espazo moy avanzado. Nela, ata 1890, a influencia de José Mª de Fenollera é clara. Comparte co ou gosto pola fotografía e criterios como ou empregue do debuxo como base dá obra e ou escaso uso de cores, ciñénse lestes a vos grises, sepias e grisallas. Con Perico Vazquez, ou seu segundo mestre, atopase cunha pintura mais colorista e de composicións alegres. Isto plásmase na obra de Elvira Santiso que se fai máis luminosa a través dá introdución de focos de luz que proceden de lareiras ou de brillos en adornos metálicos. A partir de 1890 obsérvase nas súas obras o influxo de Sotomayor: abandona a restrición de grises e terras e gana en riqueza cromática.

Moitos historiadores coinciden en que a súa obra mestra é A cea do campanero (1923), unha escena de costumes nocturna, cun certo luminismo sorollesco, e inspirada na obra Os xogadores de naipes de Gerrit Van Honthorst, coñecido co nome de Gerardo della Notte. Elvira Santiso coñecía esta obra porque o Museo do Prado tíñaa prestada en depósito á Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago de Compostela. Estas características determinarán a súa obra posterior, que seguirá polo camiño do costumismo.

Non que toca aos temas, Elvira Santiso alónxase dás típicas esceas de flores e paisaxes propias dá pintura feminina imposta ás mulleres pola cultura oficial daquel tempo. A súa pintura é figurativa e a máis dous retratos, cultiva ou xénero costumista.

Como mestra era moi boa comunicadora. Transmitía emoción, motivaba ao alumnado e empregaba métodos con importantes doses de motivación artística.

A pesar do seu currículo e dá súa alta calidade artística, Elvira Santiso como moitas outras magníficas pintoras, non acada na historia dá arte ou recoñecimento do que é merecedora. A crítica e a intelectualidade artística dá súa época, fondamente sexista, reservaba vos atributos de fama e a gloria aos varóns deixando invisibilizada a obra dás mulleres.

mércores, 19 de xullo de 2017

#Neoclasicismo: Dolores Rodeiro Boado #MulleresArtistas #MujeresArtistas

Foi unha escultora galega que traballou no segundo e terceiro terzos do século XIX, cun estilo ecléctico que recolle e repite os modelos barrocos e neoclásicos anteriores. Francisco tivo nove fillos con Margarita Boado, e Dolores será a única herdeira da tradición paterna.

A excepción dunha paréntese na súa formación cando se traslada a Madrid no curso 1884/85 para recibir clases de Debuxo do Antigo e de Modelado do Antigo na Escola de Belas Artes, a súa vida está maioritariamente vinculada á cidade compostelá. Non hai moitos máis datos da súa vida, salvo que en 1875 obtén Mención honorífica na Exposición Regional de Santiago de Compostela, por un Crucifixo e un Santo Ignacio de Loyola.

A pesar deste descoñecemento da súa biografía, pódese afirmar que foi unha pioneira, pois non só se atreveu nese momento do século XIX a dedicarse á súa paixón, a escultura, senón que chegou a ser a primeira artista en recibir unha pensión da Deputación da Coruña no ano 1881.


Para entender o seu estilo e traballo hai que coñecer o do seu pai: ambos foron tallistas en madeira de imaxes relixiosas, que seguiron as normas de estilo de finais do século XIX, unha etapa frutífera a nivel escultórico en Galicia polo número de obras pero que non achega grandes novidades estilísticas, repetindo unha e outra vez o habitual movemento en S das figuras e os rostros idealizados.

Dolores toma ademais do seu pai as facianas de queixo prominente, os abundantes pregados nas vestiduras, que tenden a caer paralelos na túnica e ao chegar á peaña cúrvanse formando o característica S, e opta por composicións frontais en triángulo isósceles.

Segue igualmente co costume do pai de asinar nas peañas e o resultado final é moi similar ao que conseguía Francisco Rodeiro. 

martes, 18 de xullo de 2017

#Realismo: Carmen Babiano Méndez-Núñez, pintora galega do século XIX #MulleresArtistas #MujeresArtistas

Carmen Babiano Méndez-Núñez é unha pintora galega correspondente ao movemento realista de finais do século XIX.

Carmen Babiano Méndez-Núñez naceu en Santiago de Compostela o ano 1852. Era filla de José Babiano Rodríguez, coronel do exército, e de María del Carmen Clara Méndez Núñez, irmá do soado almirante Casto Méndez Núñez. Sendo moi nena trasladouse a vivir a Pontevedra cos seus pais ao domicilio da súa tía Soidade que residía nun magnífico palacete.

Rodeada dun ambiente cultural e sendo partícipe das múltiples reunións e faladoiros que se celebraban no seu fogar, ás que acudían os personaxes máis relevantes da época nos ámbitos da política, cultura, etc., Carmen pronto destacou como unha pintora con moita proxección de futuro. O seu talento foi fomentado polos seus pais que lle procuraron clases de pintura co pintor catalán Ramón Vives, o cal se atopaba destinado no Instituto de Pontevedra. Participou en varias exposicións con éxito notable.

A súa obra destaca polo seu realismo. Á parte do óleo dedicouse ao debuxo, realizando espléndidos cadros da vida cotiá que foron publicados nalgunhas revistas. Foi colaboradora da revista A Ilustración Galega e Asturiana.


En 1875 participou na exposición rexional de Galicia e Xogos Florais de Pontevedra, onde obtivo a medalla de bronce cun Ecce Homo. En 1878, na Coruña, presentou un retrato do seu tío, o almirante Méndez Núñez. En 1880 presentou en Pontevedra o cadro titulado Nena dando para comer a unhas galiñas (As pitas), onde destaca o realismo que caracteriza a súa obra. Realizou moitos debuxos, bosquexos anatómicos, paisaxes, bodegóns. Desenvolveu unha temática moi variada na súa obra, manténdose sempre dentro dun realismo case fotográfico.

luns, 17 de xullo de 2017

#AntigaGrecia: Calipso #MulleresArtistas #MujeresArtistas

Entre as primeiras referencias en Europa relativas a artistas, Plinio o Vello, escribe sobre algunhas mulleres gregas pintoras: Timarete, Kalypso, Aristarete, Laia e Olympas. 

CALIPSO
Calipso pintó un Viejo y un Embaydor, llamado Teodoro.



sábado, 15 de xullo de 2017

#AntigaGrecia: Irene, Pintora de Retratos #MulleresArtistas #MujeresArtistas

Entre as primeiras referencias en Europa relativas a artistas, Plinio o Vello, escribe sobre algunhas mulleres gregas pintoras: Timarete, Kalypso, Aristarete, Laia e Olympas.

"IRENE
Irene, hija y discípula de Cratino Pintor, retrató una moza, que estaba en Eleusis."

 


venres, 14 de xullo de 2017

#AntigaGrecia: Olympias, pintora sobre taboa #MulleresArtistas #MujeresArtistas

Entre as primeiras referencias en Europa relativas a artistas, Plinio o Vello, escribe sobre algunhas mulleres gregas pintoras: Timarete, Kalypso, Aristarete, Laia e Olympas.


"0LYMPIAS
Tambien fué Pintora una llamada Olympias, de la qual solo se escribe, que tuvo un discípulo llamado Autobulo. Es cosa de notar, que ninguno de estos excelentes Pintores pintó jamas sino en tabla, como Plinio lo refiere; porque toda su felicidad era pintar para el público de las ciudades, y ser tenidos por Pintores generales del orbe de la tierra, pudiendose llevar sus Pinturas por todo él."

venres, 30 de xuño de 2017

Prensa: Luz contra el borrado de la mujer en el Arte (La Region 29/06/2017)

Luz contra el borrado de la mujer en el Arte

La Región | 29 de Junio de 2017
Lucía, profe coworking na Molinera.
Lucía, coworker en la Molinera.
La artista Lucía Blanco investiga el papel de la mujer en la Historia del Arte, rol que según su criterio ha sido "silenciado, borrado y olvidado". El pasado año impartió un curso que ahora adapta al modelo online. 
La ourensana Lucía Blanco lleva dos años trabajando en la investigación del papel de la mujer en la Historia del Arte, a su parecer, un rol "silenciado, borrado y olvidado". Bajo el lema "As mulleres artistas que escribiron unha parte da Historia da arte", el pasado año impartió una pequeña conferencia dentro de unas jornadas de empoderamiento femenino organizadas por la Asociación de Mujeres Empresarias (AME) que pasó a convertirse en un curso de 30 horas de la Universidad Popular de Ourense.
Rematado el curso decidió dar un paso al frente para acrecentar la visibilidad de su proyecto y hoy a partir de hoy participa en el programa de coworking de La Molinera, con el objetivo de crear una tienda online para vender sus obras, y hacer una plataforma de teleformación para que todos puedan acceder al curso.
Fue cursando Bellas Artes cuando la ourensana se dio cuenta de que, para estudiar los movimientos artísticos, no se trasladaba el trabajo de la mujer artistas, sino solo de los hombres. "Lo que pasaba es que, en el momento en que se las empezaba a reconocer, los hombres empiezan a verlas como contrincantes. Y, hasta el siglo XX, a las mujeres no se las compara con los hombres, sino con sus propias compañeras, porque se dice que son muy buenas pero que no se pueden comparar técnicamente con el trabajo de un hombre", comenta.
Lucía comenzó su investigación de manera altruista, "tirando de internet", con pocos datos pero mucho empeño. "Incluso descubrí, a través del antropólogo Dean Snow, que la mayoría de las pinturas rupestres de las cuevas de España y Francia fueron realizadas por mujeres. Se sabe por el tamaño de las manos que aparecían al lado de estas representaciones", explica orgullosa.
Curiosamente, a su curso asistieron cinco mujeres y un único hombre. "Pero cuantas mujeres en la Historia del Arte, y sus cuadros son muy buenos" cuenta que le decían.
Sus alumnos conocieron a Artemisia Gentileschi, por ejemplo. "Gentileschi es una pintora italiana que se convirtió en icono del feminismo. Su padre le buscó un profesor que acabó violándola. Ella plasmó ese trauma, esa violación, en una serie de cuadros con una fuerte carga expresiva, que son bastante violentos".
Otra figura relevante -a ojos de Lucía- es la de Lavinia Fontana, que era hija de un pintor y se formó en el taller de su padre. "Se casó con otro pintor que reconoció que su mujer era mejor pintora que él. Así que decidió dedicarse a las labores del hogar, y del cuidado de los quince hijos que tuvieron, y que ella fuese la que mantuviese a la familia. Es uno de los casos más curiosos, porque estamos hablando del siglo XVI, algo prácticamente impensable entonces", afirma.
En definitiva, la artista ourensana considera que, en 2017, las cosas poco cambiaron en este sentido. "A muchas mujeres que a lo largo de la historia han sido pintoras de reyes o profesionales cotizadas en su época, sigue sin reconocérseles ese éxito y esa profesionalidad que tuvieron", critica.

Mujer y mercado laboral
La vena feminista le nació mientras estudiaba, pero fue una vez inmersa en el mercado laboral cuando afianzó su idea de que las mujeres en Bellas Artes no tienen el mismo peso que los hombres. "Veo que a las mujeres no se nos trata igual, se considera que un hombre es más profesional y se le escucha más que a una mujer", considera.
El sueño de Lucía es vivir de los cuadros que pinta. Con este trabajo de investigación solo busca "colocar a esas mujeres artistas en su sitio". Que sus nombres no se borren de la historia. Que sus nombres recorran el tiempo. 

xoves, 22 de xuño de 2017

Formulario